W ostatnich latach Polska stała się jednym z głównych krajów przyjmujących uchodźców i migrantów z Ukrainy. W związku z tym, przepisy dotyczące legalizacji pobytu i zatrudnienia cudzoziemców, w tym Ukraińców, zostały dostosowane do nowych realiów. Oto najważniejsze zmiany, które mają wpływ na sytuację Ukraińców w Polsce.

1. Ułatwienia w legalizacji pobytu

• Specjalne przepisy dla uchodźców wojennych: Na mocy unijnej dyrektywy o ochronie tymczasowej, Ukraińcy mogą legalnie przebywać, pracować i korzystać z usług publicznych w Polsce bez konieczności przechodzenia przez tradycyjne procedury wizowe czy pobytowe.
• Przedłużenie ważności dokumentów: Wiele dokumentów, takich jak zezwolenia na pobyt czasowy czy karty pobytu, zostało automatycznie przedłużonych dla osób z Ukrainy, co zmniejsza obciążenie administracyjne.

2. Zmiany w zatrudnieniu

• Większy dostęp do rynku pracy: Ukraińcy mogą podejmować pracę bez konieczności uzyskiwania dodatkowych zezwoleń, co znacznie ułatwia im wejście na rynek pracy. W 2024 roku aż 65% uchodźców z Ukrainy było zatrudnionych w Polsce – to najwyższy wskaźnik wśród krajów OECD.
• Wsparcie dla osób pracujących poniżej kwalifikacji: Wielu Ukraińców pracuje poniżej swoich kwalifikacji (46%), co wynika m.in. z bariery językowej i trudności w uznawaniu ukraińskich dyplomów. Rząd oraz organizacje pozarządowe oferują programy wsparcia, które pomagają w dopasowaniu kwalifikacji do potrzeb rynku pracy.

3. Nowe obowiązki dla pracodawców

• Raportowanie zatrudnienia cudzoziemców: Pracodawcy muszą zgłaszać zatrudnienie cudzoziemca do odpowiednich urzędów w ciągu siedmiu dni od rozpoczęcia pracy. Ma to na celu lepsze monitorowanie sytuacji na rynku pracy.
• Kontrole warunków pracy: Zwiększono liczbę kontroli dotyczących warunków zatrudnienia cudzoziemców, aby zapobiegać nadużyciom, takim jak zaniżanie wynagrodzeń czy brak umów o pracę.

4. Wsparcie integracyjne

• Kursy języka polskiego: Bariera językowa pozostaje jednym z największych wyzwań dla Ukraińców. Obecnie tylko 14% uchodźców deklaruje dobrą znajomość języka polskiego. W odpowiedzi na to rząd i organizacje społeczne organizują bezpłatne kursy językowe.
• Programy adaptacyjne: Wprowadzono programy wspierające integrację zawodową i społeczną, takie jak pomoc w tworzeniu CV czy szkolenia zawodowe dostosowane do polskiego rynku pracy.

5. Wyższe kary za nielegalne zatrudnienie

Wprowadzono surowsze sankcje dla pracodawców zatrudniających cudzoziemców bez odpowiednich zezwoleń lub umów. Ma to na celu ochronę praw pracowników oraz ograniczenie szarej strefy.

Zmiany te mają kluczowe znaczenie zarówno dla Ukraińców szukających stabilizacji w Polsce, jak i dla polskich pracodawców starających się sprostać wyzwaniom związanym z niedoborem siły roboczej.